Major sistemi: sayılar nasıl ezberlenir

§ 1Sayılar neden zor, kelimeler neden kolay

Rakamlar soyuttur ve birbirine benzer; 4 7 3 2 9 1 gibi bir dizi hafızaya tutunacak pek bir şey vermez. Nesneleri adlandıran kelimeler ise somuttur: onları gözünde canlandırabilir, bir yere yerleştirebilir ve birbirine bağlayabilirsin. Çalışma belleği aynı anda yalnızca birkaç öğe tutar (Cowan bu sınırı yaklaşık dört parça olarak belirledi), ama birkaç rakamı anlamlı tek bir birimde toplayan bir kodun varsa bir parça büyük olabilir.

Böyle bir kodun gücünü Ericsson, Chase ve Faloon (1980) gösterdi. 230 saati aşan alıştırma ve kendi geliştirdiği bir kodlama şemasıyla bir öğrenci rakam uzamını 7'den 79 rakama çıkardı. Major sistemi bu türden hazır bir koddur.

§ 2Kod

Ünlüler ile h, y ve ğ seslerinin değeri yoktur; kelime kurmak için bunları serbestçe ekleyebilirsin. Rakamları harflere çevirme fikri on yedinci yüzyıla ve Fransız matematikçi Pierre Hérigone'a kadar uzanır; bugün kullanılan, seslere dayalı biçim on dokuzuncu yüzyılda olgunlaştı.

§ 3Hataları önleyen üç kural

• Yazılışı değil, sesi kodla. Türkçe okunduğu gibi yazıldığından harf neredeyse her zaman sesle aynıdır. İstisna ğ'dir: hiç sayılmaz, bu yüzden dağ 1, yoğurt 41'dir. c ise İngilizcedeki gibi s okunmaz, hep 6'dır: cam 63.
• Tek ses gibi duyulan çift harf bir kez sayılır. Elli 5, hünnap 29'dur; 55 ya da 229 değil.
• Kelimedeki her ünsüz sayılır. Renk 427'dir, çünkü n de k de duyulur; bu yüzden tam olarak gereken ünsüzleri taşıyan kelimeleri seç.

Kod seslere dayandığı için her dile uyarlanabilir: her dil aynı on ses grubunu kendi yazımına eşler. Türkçede ses ile harf çoğunlukla örtüştüğü için uyarlama kolaydır. Listeni seçerken okunuşu belirsiz kelimelerden, örneğin yazıldığı gibi okunmayan yabancı kökenli kelimelerden kaçın.

§ 400–99 listesi kur

Çoğu kullanıcı 00'dan 99'a kadar her sayı için bir kelime belirler ve onu bir kez öğrenir. Kısa, somut adlar en iyi sonucu verir. Mindhall'ın Türkçe listesinden birkaç örnek:

Başkasının listesine ihtiyacın yok. Kendi seçtiğin bir kelimeyi hatırlamak çoğu zaman daha kolaydır; bu, üretme etkisinin bir örneğidir: Bertsch ve arkadaşları (2007) 86 çalışmada, malzemeyi kendin üretmenin ortalama d = 0,40 civarında bir fayda sağladığını buldu. Her kelimeyi yüksek sesle söyleyerek kontrol et.

§ 5Bir sayıyı bu sistemle nasıl ezberlersin

1. On ses grubunu, herhangi bir ünsüzün rakamını hemen söyleyebilene kadar öğren.
2. 00'dan 99'a kadar her sayıya bir kelime belirle ya da 00–19 ile başlayıp her seferinde on tane daha ekle.
3. Uzun bir sayıyı ikişerli böl: 853367, 85, 33 ve 67 olur.
4. Her ikiliyi kelimesine çevir: fil, mum, uçak.
5. Kelimeleri bir sahnede birbirine bağla ya da bir hafıza sarayının yerlerine koy: hortumuyla mumu söndüren bir fil, mumun dumanından havalanan bir uçak.
6. Hatırlarken sahneyi yeniden oynat ve her kelimeyi rakamlara geri çevir.

Uzun sayılarda bir hafıza sarayının her yerine bir ya da iki kelime koy. Yarışmacılar altı rakamı tek bir sahneye sığdıran PAO (kişi, eylem, nesne) gibi daha büyük sistemler kullanır, ama temel genellikle bir 00–99 kelime listesidir.

§ 6Sınırlar

Major sistemi sayıları akılda kalır kılar, zahmetsiz değil. Kodlama başta yavaştır ve ancak alıştırmayla hızlanır; tekrar edilmezse imgeler de her şey gibi solar. Sayıların senin için önemli olduğu yerlerde kullan: tarihler, kodlar, bir konuşma ya da sınav için rakamlar.

Sorular ve cevaplar

Major sistemini öğrenmek zor mu?

On ses grubu, yukarıdaki hatırlatıcılarla tek oturuşta öğrenilebilir. Sayıları hızla kelimeye çevirmek düzenli ve kısa alıştırmalar ister; sabit bir 00–99 listesi bunu hızlandırır.

Major sistemi ile PAO arasındaki fark nedir?

Major sistemi rakamları kelimelere çevirir. PAO her iki basamaklı sayıya bir kişi, bir eylem ve bir nesne verir ve üç sayıyı tek bir sahnede birleştirir; böylece tek bir imge altı rakam taşır. Pek çok kişi PAO'yu bir Major listesinin üzerine kurar.

Major sistemi başka dillerde işe yarar mı?

Evet. Rakam-ses kodu aynı kalır; değişen yalnızca yazımdır. Her dilin, okunuşa göre seçilmiş kendi kelime listesi gerekir.

Telefon numaraları ve PIN kodları için kullanabilir miyim?

Evet. Numarayı ikişerli böl, her ikiliyi bir kelimeye çevir ve kelimeleri kısa bir sahnede bağla. Dört haneli bir PIN yalnızca iki kelimedir.