Bir konuşma ya da sunum nasıl ezberlenir

§ 1Metni değil, fikirleri hatırla

Bir konuşmayı kelimesi kelimesine ezberlemek yavaş öğrenilir ve kırılgandır: bir cümle giderse arkasından gelen de gidebilir. Notsuz konuşuyormuş gibi görünen konuşmacılar genellikle fikirlerinin sırasını hatırlar, kelimeleri o anda bulur. Hafıza sarayını ünlü yapan Romalı hatiplerin uygulaması da buydu. Quintilianus, bir konuşmanın her bölümü için bir evin odalarına bir işaret koymayı anlattı; örneğin donanmayla ilgili bir nokta için bir çapa, savaşla ilgili bir nokta için bir silah. Hatip konuşurken bu evin içinde yürürdü.

Quintilianus, uzun bir metnin kelimelerini aynen ezberlemekte imgelerin daha az işe yaradığı uyarısını da yaptı. Bir konuşma için bu bir sorun değil, bir avantajdır: sırada ne olduğunu bilmek ve onu doğal bir şekilde söylemek istersin.

§ 2Taslaktan sahneye yedi adım

1. Konuşmayı yaz, sonra her bölümü birkaç kelimelik tek bir ana fikre indir.
2. Her ana fikir için bir yer olacak şekilde bir rota seç: tanıdık bir bina, işe giden yolun ya da evin.
3. Her ana fikri somut bir imgeye dönüştür ve yerine koy; örneğin kaçırılan son tarihlerle ilgili bir nokta için masanın üzerinde kırık bir saat.
4. Rotayı zihninde yürü ve her noktayı kendi kelimelerinle yüksek sesle söyle.
5. İlk ve son cümleleri kelimesi kelimesine öğren; heyecanın en yoğun, ifadenin en önemli olduğu yer onlardır.
6. Metni yeniden okumak yerine ezberden prova et: konuş, neyi atladığını kontrol et, yeniden konuş.
7. Provaları birkaç güne yay ve son tam yürüyüşü yalnızca bir saat önce değil, bir gün önce yap.

§ 3Ezberden prova neden işe yarar

Bir metni yeniden okumak verimli hissettirir, ama belleği güçlendiren şey onu hatırlamaktır. Roediger ve Karpicke'nin (2006) çalışmasında bir metni bir kez okuyup sonra üç kez hatırlamaya çalışan öğrenciler, bir hafta sonra metnin %61'ini hatırladı; metni dört kez okuyanlar ise kendilerini daha emin hissetmelerine rağmen %40'ını hatırladı. Bir konuşma da aynı şekilde işler: ezberden yapılan her prova, bir sonrakini kolaylaştıran bir sınavdır.

Aralık da önemlidir. Cepeda ve arkadaşlarının (2006) incelediği yüzlerce deneyde zamana yayılan alıştırma, aynı miktarda yığılmış alıştırmadan daha iyi sonuç verdi. Gelecek haftaki bir konuşma için farklı günlerde yapılan üç dört kısa prova, önceki gece yapılan uzun bir oturumdan daha çok işe yarar.

§ 4Slaytlar, notlar ve saray

Slaytlar sırayı senin yerine taşıyabilir, ama seni okumaya da iter. Saray ise sıra kafanda dururken dinleyicilere bakmanı sağlar. Slayt kullanıyorsan her slaytı bir yer gibi düşün: ana imgesini canlandır ve ekrana bakmadan slayttan slayta geçmeyi çalış. Cebinde ana fikirlerin yazılı olduğu küçük bir kart akıllıca bir güvencedir; orada olduğunu bilmek ona ihtiyaç duyma ihtimalini de azaltır.

§ 5O gün

• Sabah rotayı bir kez, yalnızca baştan sona ve acele etmeden yürü.
• Aklın boşalırsa bir önceki yere dön ve yeniden ileri yürü; sıradaki imge çoğunlukla hemen oradadır.
• Şakaları ve hikâyeleri kelimesi kelimesine ezberleme. Her birini tek bir imge olarak yerleştir ve anlat.
• Yanlış söylememen gereken sayıları ve isimleri kartında tut ya da Major sistemiyle kodla.

Sorular ve cevaplar

Konuşmamı kelimesi kelimesine ezberlemeli miyim?

Genellikle hayır. Yapıyı ve ana fikirleri öğren, onları kendi kelimelerinle söyle. Kelimesi kelimesine yalnızca açılışı, kapanışı ve bir alıntı gibi tam ifadenin önemli olduğu cümleleri öğren.

Bir konuşma için kaç yere ihtiyacım var?

Her ana fikir için bir tane. Çoğu konuşmanın birkaç ana başlığı vardır; bu yüzden tek bir oda ya da kısa bir rota çoğu zaman yeter.

Konuşurken bir noktayı unutursam ne olur?

Dur, zihninde bir yer geri git ve yeniden ileri yürü. Bu da işe yaramazsa ana fikirlerinin yazılı olduğu karta bir göz at.

Bu yöntem sınavlarda ve iş sunumlarında da işe yarar mı?

Evet. Aynı adımlar, sırası belli her malzemede işe yarar: yazılı bir sınav cevabının bölümleri, bir sürecin aşamaları ya da bir toplantının gündemi.